भेटवट्यावर मुद्रांक शुल्क: जवळच्या नातेवाईकांसाठी ₹200, इतरांसाठी 3%.
नातेवाईकांत प्रॉपर्टी ट्रान्सफर हा महाराष्ट्रातील सर्वात स्वस्त व्यवहार आहे — जर घेणारे नाते योग्य असेल. बहुतेक मार्गदर्शके ₹200 दर बरोबर सांगतात, तरीही वाचकांचे लाखो रुपये घालवतात, कारण मुद्रांक शुल्काची नातेवाईक यादी आणि आयकराची यादी ह्या दोन वेगळ्या याद्या आहेत. 2026 मध्ये कोण किती देतो आणि नोंदणी कशी करावी — ते नक्की इथेच.
स्टॅम्प ड्युटी कॅल्क्युलेटर
भेटवट्या आणि विक्रीचा खर्च सेकंदात तुलना करा.
पहा →अभय योजना मार्गदर्शक
ट्रान्सफरपूर्वी घरपट्टीची थकबाकी निकाला काढा.
पहा →७/१२ उतारा माहिती
भेट देण्यापूर्वी जमिनीचा निर्बंध स्तंभ तपासा.
पहा →2026 चे दर — एका तक्त्यात
| कोणाला भेट दिली | मुद्रांक शुल्क | आधार |
|---|---|---|
| जोडीदार, मुलगा, मुलगी, नातू, नात, भाऊ, बहीण | फ्लॅट ₹200 | प्रॉपर्टीचे मूल्य जितकेही असले तरी |
| इतर सर्व — ज्यात आई-वडील/आजोबा-आजी (घेणारे) समाविष्ट | 3% | रेडी रेकनर (बाजार) मूल्य |
| नोंदणी फी | वेगळी, अतिरिक्त | नोंदणी कार्यालयाच्या फी सूचीनुसार |
दोन बाबी गणित बदलतात: शुल्काचा आधार रेडी रेकनर मूल्य आहे, तुमची जुनी खरेदी किंमत नाही — म्हणजे 2008 मध्ये घेतलेला फ्लॅट सूट यादीबाहेरील कोणाला भेट दिल्यास आजच्या बाजारभावावर 3% मोजला जातो. आणि ₹200 हा महाराष्ट्र मुद्रांक अधिनियमातील अटीसह मिळणारा दर आहे; वटवट्या लिहाण्यापूर्वी IGR पोर्टलवर सध्याची नातेवाईक यादी नक्की करा — अनेक 2026 मार्गदर्शके चुकूच ₹200 यादीत "आई-वडील" जोडतात.
कोणीही सांगत नाही तो अडथळा: दोन वेगळ्या "नातेवाईक" याद्या
मुद्रांक शुल्काची यादी (अरुंद)
₹200 दर ठरवते: जोडीदार, मुलगा, मुलगी, नातू, नात, भाऊ, बहीण. घेणारे आई-वडील व आजोबा-आजी या यादीत नाहीत — मुलाने आईला भेट दिली तर 3%, आईने मुलाला दिली तर ₹200.
आयकराची यादी (रुंद)
भेट प्राप्तकर्त्यासाठी करमुक्त आहे का हे ठरवते: जोडीदार, भावंडे, जावई/सून, थेट रक्ताचे नाते — आई-वडील समाविष्ट. या यादीतील भेट कोणत्याही रकमेसाठी करमुक्त; इतर कोणाकडून ₹50,000 पेक्षा जास्त मूल्य उत्पन्नात धरले जाते.
म्हणजे आई-वडिलांकडून मुलाला भेटीला 3% मुद्रांक शुल्क लागू शकतो आणि तरीही ती पूर्ण आयकरमुक्त असते. वटवट्या लिहाण्यापूर्वी दोन्ही एकत्र आखा — आणि ट्रान्सफरचा खरा हेतू भविष्यातील विक्री असेल तर भांडवली नफा (capital gains) मार्गाचीही किंमत काढा: नफा भेटदात्याच्या मूळ खरेदी किंमतीवरून मोजला जातो, ₹200 नोंदणीवरून नाही.
नोंदणी कशी करावी — पायरी पायरीने
- वटवट्याचा मसुदा — वकिलाकडून किंवा IGR च्या आदर्श नमुन्यानुसार; नाते, प्रॉपर्टीचे संपूर्ण वर्णन आणि हा बिनमोबदला ट्रान्सफर आहे हे स्पष्ट लिहा.
- शुल्क आकारून भरणे — 3% असल्यास आधार रेडी रेकनर मूल्य; IGR महाराष्ट्र पोर्टलवरून ई-चलन (e-SBTR) भरा.
- चार महिन्यांत नोंदणी — नोंदणी कार्यालयाची वेळ बुक करा; देणारा, घेणारा आणि दोन साक्षीदार PAN, आधार व प्रॉपर्टीचे कागद हजर ठेवतात. छायाचित्रण व बायोमेट्रिक्स होते.
- नामांतर अपडेट करा — काही आठवड्यांत मूळ वटवट्या परत मिळतो; त्यानंतर नामांतर करा: जमिनीसाठी फेरफार, फ्लॅटसाठी सोसायटीचे रेकॉर्ड, आणि महापालिकेचा कर रेकॉर्ड — नाहीतर बिले जुन्या मालकाच्या नावाने येत राहतील.
नामांतराची पायरी बहुतेक कुटुंबे विसरतात — आणि ती वर्षांनी जुन्या मालकाच्या नावाने करबिले म्हणून परत येते. जमिनीच्या रेकॉर्ड बदलासाठी आमचा फेरफार मार्गदर्शक पहा; फ्लॅटसाठी सोसायटीची ट्रान्सफर प्रक्रिया समांतर चालते.
नातेवाईकांत भेटवट्या वि विक्री — प्रामाणिक गणित
यादीतील नातेवाईकाला खरी भेट म्हणजे मुद्रांक शुल्क फक्त ₹200; त्याच दोघांमध्ये विक्री म्हणजे रेडी रेकनर मूल्यावर 5-7% व नोंदणी फी — ₹60 लाखांच्या फ्लॅटवर हा फरक ₹200 विरुद्ध सुमारे ₹3.5-4 लाख एवढा आहे. पण भेट तेव्हाच भेट जेव्हा काहीही परत जात नाही: पैसे, दुसरी प्रॉपर्टी किंवा वचन. विक्रीला भेटीचा वेश दिल्यास विक्रीदराने शुल्क व दंड लागू शकतो आणि नोंदणी विभाग अशा व्यवहारांचे नमुने पकडतो. खरा हेतू कौटुंबिक सूट देऊन विक्रीच असेल तर आधी स्टॅम्प ड्युटी कॅल्क्युलेटर ने प्रामाणिक पर्यायाची किंमत काढा — कधी कधी फरक जोखमीपेक्षा लहान असतो.