मार्गदर्शिका / फेरफार
फेरफार म्हणजे काय? नोंदी ऑनलाईन तपासा व 6-D उतारा मिळवा
जमिनीची खरेदी, वारसा किंवा भाग पाडत झाली — पण 7/12 वर नाव अद्याप जुन्या मालकाचेच? कारण मालकी बदल फेरफार नोंदीतूनच 7/12 वर येतो. या मार्गदर्शकात फेरफार काय आहे, तो ऑनलाईन कसा तपासावा, 6-D उतारा कसा मिळवावा आणि नोटीस कालावधी का निर्णायक आहे — सर्व सोप्या मराठीत.
शेवटचे अद्ययावत: सप्टेंबर 2026
फेरफार नोंदीत काय लिहिले जाते?
प्रत्येक फेरफार नोंदीत अनुक्रमांक, व्यवहाराची तारीख (वारसा असल्यास मृत्यूची तारीख), नोंदीचा प्रकार — विक्रीपत्र, दानपत्र, भाग पाडत, वारसा किंवा न्यायालयीन हुकूमनामा — पक्षकारांची नावे आणि अंतिम मंजुरीची स्थिती असते. 6-D उतारा म्हणजे एका अशाच नोंदीची प्रमाणित प्रत — खरेदीदाराचा वकील सध्याच्या मालकाची मालमिळवणी सिद्ध करण्यासाठी ज्याची मागणी करतो.
फेरफार ऑनलाईन तपासण्याचे तीन अधिकृत मार्ग
1. महाभूलेख — प्रमाणित नोंदींचे संदर्भ
mahabhulekh.maharashtra.gov.in वर जिल्हा → तालुका → गाव निवडा आणि 7/12 उतारा पहा — त्यावर सध्याच्या मालकीसाठी नोंदवलेले प्रमाणित फेरफार संदर्भ दिसतात.
2. आपली चावडी — मसुदा नोंदी व नोटीस स्थिती
महाभूमी प्लॅटफॉर्मवरील आपली चावडी हे गावाचे ऑनलाईन सरपंच बोर्ड आहे — मसुदा फेरफार नोंदी व त्यांचा नोटीस कालावधी इथे प्रसिद्ध होतो.
3. आपले अभिलेख — अर्ज व 6-D उतारा
aapleabhilekh.maharashtra.gov.in वर फेरफार अर्ज दाखल करा, स्थिती पहा आणि प्रमाणित 6-D उतारा डाउनलोड करा. सर्चमध्ये दिसणारे "e-Ferfar" डॅशबोर्ड हे अधिकाऱ्यांसाठी अंतर्गत आहेत.
नोटीस कालावधी — निर्णायक टप्पा
तलाठी नोंदीचा मसुदा तयार केल्यावर तो ठराविक काळासाठी प्रसिद्ध होतो — याच काळात आक्षेप घेता येतात. आक्षेप न आल्यास नोंद मंजूर होते, 7/12 अद्ययावत होते आणि नोंद प्रमाणित होते. खरेदीत नेहमी तपासा: नोंद मंजूर आहे की फक्त मसुदा? मसुदा नोंद अंतिम मालकी दाखवत नाही — व्यवहार पूर्ण होण्यापूर्वी मंजुरीची प्रत पाहा.
खरेदीपूर्वी फेरफार + 7/12 दोन्ही का?
7/12 सध्याची स्थिती दाखवतो; फेरफार त्या स्थितीची मालमिळवणी दाखवतो. विक्रेत्याचे नाव 7/12 वर असणे पुरेसे नाही — ते नाव फेरफारमधील कोणत्या विलेखाने आले, ते पाहा. मालकी साखळी अस्पष्ट असेल तर बँक लोन नाकारला जातो आणि भविष्यात दाव्यांचा धोका राहतो.
जमीन खरेदी करत आहात? निवडलेल्या प्लॉटवर घर बांधण्यासाठी आम्ही लेखी, ओळीनुसार निविदा देतो — पुणे व बारामती भागात ९+ वर्षांचा अनुभव. मोफत साइट भेट बुक करा किंवा 7/12 उतारा मराठीत पहा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
फेरफार म्हणजे काय?
फेरफार ही महाराष्ट्रातील भू-अभिलेख बदल नोंदवही (mutation register) आहे — जमिनीची मालकी बदलताना (विक्री, दानपत्र, भाग पाडत, वारसा किंवा न्यायालयीन हुकूमनामा) तलाठी या बदलाची नोंद फेरफारमध्ये करतो. ही नोंद मंजूर (प्रमाणित) झाल्यावरच 7/12 वर नवीन मालकाचे नाव येते.
फेरफार ऑनलाईन कसा तपासावा?
तीन अधिकृत पोर्टल, सर्व मोफत: 1) महाभूलेख (mahabhulekh.maharashtra.gov.in) — गाव निवडून 7/12 वरील प्रमाणित फेरफार संदर्भ पहा. 2) आपली चावडी (आपली चावडी, Mahabhumi प्लॅटफॉर्म) — मसुदा नोंदी व नोटीस कालावधीची स्थिती. 3) आपले अभिलेख (aapleabhilekh.maharashtra.gov.in) — अर्ज दाखल करा, स्थिती पहा व प्रमाणित 6-D उतारा डाउनलोड करा. सर्च इंजिनमध्ये दिसणारे "e-Ferfar" डॅशबोर्ड हे महसूल अधिकाऱ्यांसाठी अंतर्गत आहेत.
फेरफार उतारा (6-D) म्हणजे काय आणि कसा मिळवावा?
6-D उतारा ही एका फेरफार नोंदीची प्रमाणित प्रत आहे — खरेदीपूर्वी वकील ज्याने सध्याच्या मालकाची मालकी सांगितली जाते. आपले अभिलेख पोर्टलवर अर्ज करून नाममात्र शासकीय शुल्कात 6-D उतारा ऑनलाईन डाउनलोड होतो. तलाठी कार्यालयातूनही प्रत मिळते.
नोटीस कालावधी म्हणजे काय आणि तो का महत्त्वाचा?
तलाठी फेरफार नोंदीचा मसुदा तयार केल्यावर तो ठराविक काळासाठी सार्वजनिक प्रसिद्ध करतो — या नोटीस कालावधीत कोणीही (सहमालक, शेजारी वा जुना मालक) आक्षेप घेऊ शकतो. आक्षेप न आल्यास नोंद मंजूर होते आणि 7/12 अद्ययावत होते. खरेदीत ही नोंद मंजूर आहे की मसुदा आहे हे तपासणे अत्यावश्यक — मसुदा नोंद अंतिम मालकी दाखवत नाही.
खरेदीनंतर फेरफार नोंद कशी करावी?
नोंदणी विलेख (खरेदीखत) झाल्यानंतर 3–6 महिन्यांत आपले अभिलेख किंवा तलाठी कार्यालयात फेरफार अर्ज दाखल करा — खरेदीखताची प्रत, 7/12 प्रत, आधार व पैसे भरल्याचा पुरावा जोडा. अर्जानंतर मसुदा नोंद प्रसिद्ध होते, नोटीस कालावधी उलटल्यावर मंजुरी मिळते आणि 7/12 आपल्या नावे होते. विलेखानंतर फेरफार न करणे ही सर्वात मोठी चूक आहे.
फेरफार आणि 7/12 मध्ये काय फरक आहे?
7/12 हा सध्याच्या स्थितीचा दस्तऐवज आहे — मालक, क्षेत्र, पीक व कर्ज दाखवतो. फेरफार हा बदलांचा इतिहास आहे — मालकी कोणी, कधी आणि कोणत्या विलेखाने बदलली हे दाखवतो. खरेदीत दोन्ही तपासा: 7/12 वरील मालकाचे नाव विक्रेत्याशी जुळले पाहिजे आणि फेरफारमधील नोंदी त्या मालकीची मालमिळवणी दाखवली पाहिजेत.